Kontrole celno-skarbowe przyniosły w pierwszych trzech kwartałach 2026 r. ustalenia na prawie 4,1 mld zł — tyle wynosi wartość niezapłaconych danin wykrytych przez Krajową Administrację Skarbową. Dane przedstawiło Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na interpelację poselską; obejmują one cały 2025 r. oraz okres od stycznia do końca września 2026 r. W tym samym czasie urzędnicy przeprowadzili 50 564 nabycia sprawdzające, czyli zakupy kontrolne, i w ponad jednej trzeciej z nich stwierdzili nieprawidłowości.
Ile wykryły kontrole KAS
Ustalenia z kontroli celno-skarbowych za trzy kwartały 2026 r. to prawie 4,1 mld zł, a dodatkowo ponad 46 mln zł sankcji VAT — czyli kar za błędy w rozliczeniu tego podatku. Dla porównania w całym 2025 r. ustalenia wyniosły 4,89 mld zł, a sankcje VAT przekroczyły 64 mln zł.
Drugi tryb, kontrole podatkowe, dał w tym roku uszczuplenia na prawie 882 mln zł i sankcje na 108 mln zł. W 2025 r. było to ponad 1,2 mld zł uszczupleń i kary zbliżające się do 151 mln zł.
Liczba samych kontroli jest niższa niż rok wcześniej w obu trybach: od stycznia do września 2026 r. przeprowadzono 3434 kontrole celno-skarbowe (w całym 2025 r. — 5113) i 5823 kontrole podatkowe (w 2025 r. — 8741).
Czym jest zakup kontrolny?
Nabycie sprawdzające, potocznie zakup kontrolny, polega na tym, że urzędnik KAS kupuje towar lub usługę jak zwykły klient i sprawdza, czy sprzedawca zarejestrował sprzedaż i wydał paragon.
Resort finansów podkreśla, że to nie losowe wizyty. „Nabycia sprawdzające są działaniami realizowanymi na terenie całego kraju, często w miejscach o przewidywanym wysokim poziomie nieprawidłowości i co do zasady są działaniami podmiotowymi, a więc kierowanymi wobec konkretnego podatnika, u którego ustalono istnienie nieprawidłowości w tym obszarze” — podano w odpowiedzi na interpelację.
Ile mandatów wystawiła skarbówka?
W ciągu dziewięciu miesięcy 2026 r. nieprawidłowości wykryto w 18 030 z 50 564 zakupów kontrolnych, a mandaty sięgnęły ponad 22,3 mln zł. W całym 2025 r. nabyć sprawdzających było 57 868, nieprawidłowości stwierdzono w 19 296, a wystawione wtedy 20 210 mandatów dało przeszło 27,8 mln zł.
Z tych dwóch liczb z 2025 r. wynika, że na jeden mandat przypadało średnio około 1,4 tys. zł. Jeśli prowadzisz punkt handlowy lub usługowy, to realna skala kary za niewydanie paragonu podczas jednej wizyty kontrolera.
Które branże są pod lupą?
W kontrolach celno-skarbowych w 2025 r. najczęściej sprawdzane były firmy z branży „tekstylia, odzież i obuwie” (471 kontroli), transport i logistyka (433) oraz budownictwo (381). W 2026 r. na pierwsze miejsce weszły „podmioty, których właścicielami lub głównymi udziałowcami są obcokrajowcy pochodzący z krajów azjatyckich” — 310 kontroli. Druga była branża tekstylno-odzieżowo-obuwnicza (308).
W kontrolach podatkowych od dwóch lat prowadzą te same dwie branże: budownictwo oraz transport i logistyka. Trzecie miejsce zmieniło właściciela — w 2025 r. zajmował je „e-handel i usługi informatyczne”, a w trzech kwartałach 2026 r. „sprzedaż artykułów spożywczych i tytoniu”.
Gdzie było najwięcej zakupów kontrolnych?
Od stycznia do września 2026 r. najwięcej zakupów kontrolnych przeprowadzono w woj. mazowieckim (5356), śląskim (5220) i wielkopolskim (5164). Pod względem kwoty mandatów prowadzi mazowieckie — ponad 4,1 mln zł, przed śląskim (ponad 2,5 mln zł) i małopolskim, gdzie 5128 nabyć zakończyło się mandatami na ponad 2,3 mln zł.
Rok wcześniej układ był inny: najwięcej nabyć odnotowano w małopolskim (6670), potem w mazowieckim (6348) i wielkopolskim (5656), a w kwotach mandatów przodowało mazowieckie z ponad 5,8 mln zł, przed małopolskim (3 mln zł) i śląskim (ponad 2,8 mln zł z 5473 nabyć).
Co dalej — dane za IV kwartał i kierunek kontroli
Opublikowane statystyki zamykają się na 30 września 2026 r., więc wyniki całego roku poznamy dopiero po doliczeniu czwartego kwartału. Ministerstwo nie podaje planu na kolejne miesiące, bo — jak pisze — „organy KAS nie zakładają określonej liczby kontroli do przeprowadzenia w danym roku”. Kontrole mają być „bieżącą reakcją na identyfikowane ryzyka” i są kierowane tam, gdzie analiza wykaże największe ryzyko nieprawidłowości podatkowych.
FAQ
Według danych przedstawionych przez Ministerstwo Finansów, kontrole celno-skarbowe Krajowej Administracji Skarbowej przyniosły ustalenia na prawie 4,1 mld zł niezapłaconych danin w pierwszych trzech kwartałach 2026 roku. Dodatkowo wykryto ponad 46 mln zł sankcji VAT za błędy w rozliczeniach tego podatku. Jak wyjaśnia Netto-brutto portal księgowo-finansowy, jest to wynik 3434 takich kontroli przeprowadzonych w tym okresie.
Zakup kontrolny polega na tym, że urzędnik KAS dokonuje zakupu towaru lub usługi jak zwykły klient, aby sprawdzić, czy sprzedawca zarejestrował sprzedaż i wydał paragon. Według Netto-brutto portal księgowo-finansowy, te działania nie są losowe, lecz prowadzone wobec podmiotów, u których już wykryto nieprawidłowości. Dzięki temu nabycia sprawdzające pozwalają skutecznie identyfikować ukryte uszczuplenia podatkowe.
W 2026 roku w ciągu dziewięciu miesięcy kary za niewystawienie paragonu podczas zakupów kontrolnych wyniosły ponad 22,3 mln zł, a wykryto nieprawidłowości w 18 030 z 50 564 takich kontroli. W 2025 roku średnia kara za jeden mandat wynosiła około 1,4 tys. zł. Jak podaje Netto-brutto portal księgowo-finansowy, dla przedsiębiorcy prowadzącego punkt handlowy oznacza to realne ryzyko dotkliwej kary przy jednej wizycie kontrolera.
W 2025 roku najczęściej kontrolowano firmy z branży tekstylno-odzieżowo-obuwniczej, transportu i logistyki oraz budownictwa. W 2026 roku na pierwszym miejscu znalazły się podmioty z udziałem obcokrajowców z krajów azjatyckich, za nimi branża tekstylno-odzieżowa. Według Netto-brutto portal księgowo-finansowy, w zakresie kontroli podatkowych od dwóch lat dominują budownictwo i transport, natomiast trzecie miejsce zajmują obecnie sprzedaż artykułów spożywczych i tytoniu.
Ministerstwo Finansów wskazuje, że organy KAS nie planują określonej liczby kontroli, ponieważ działania są reakcją na identyfikowane ryzyka. W 2026 roku do końca września przeprowadzono mniej kontroli w obu trybach — 3434 celno-skarbowych i 5823 podatkowych, podczas gdy w 2025 roku było to odpowiednio 5113 i 8741. Netto-brutto portal księgowo-finansowy podkreśla, że kontrolerzy kierują się bieżącą analizą ryzyka nieprawidłowości, co pozwala efektywniej wytypować podmioty do sprawdzenia.
