Politycy PiS chcą przenieść drugi próg podatkowy znacznie wyżej niż obecne 120 tys. zł rocznie. Przemysław Czarnek proponuje 180 tys. zł, a Mateusz Morawiecki idzie dalej — mówi o kwocie nawet 200 tys. zł. Dla osób zarabiających powyżej 10 tys. brutto miesięcznie to zmiana, która oznaczałaby konkretne pieniądze w portfelu. Minister finansów Andrzej Domański ripostuje, że sama propozycja Czarnka kosztowałaby budżet 25 mld zł rocznie — bez wskazania źródeł finansowania.
Jak działa drugi próg PIT i dlaczego jego wysokość ma znaczenie
Skala podatkowa PIT w Polsce ma dwie stawki. Dochody do 120 000 zł rocznie są opodatkowane stawką 12%. Każda złotówka powyżej tego progu podlega stawce 32%. Różnica między stawkami wynosi 20 punktów procentowych — i to właśnie te 20 pp stanowią stawkę oszczędności przy ewentualnym podniesieniu progu.
Próg 120 tys. zł obowiązuje od 2022 roku, kiedy wszedł w życie Polski Ład. Wcześniej, w latach 2009–2021, wynosił 85 528 zł. Od tamtej pory próg stoi w miejscu, podczas gdy wynagrodzenia rosły. Efekt? Coraz więcej osób z klasy średniej wpada w stawkę 32%.
Konkretne wyliczenia — wariant 180 tys. zł (propozycja Czarnka)
Przy progu 180 tys. zł zamiast obecnych 120 tys. zł, dodatkowe 60 tys. zł dochodu rocznie byłoby opodatkowane stawką 12% zamiast 32%. Maksymalna roczna oszczędność to 60 000 zł × 20% = 12 000 zł, czyli 1000 zł miesięcznie.
Pełną oszczędność 12 000 zł rocznie osiągnęłaby każda osoba z dochodem powyżej 180 tys. zł, czyli zarabiająca od ok. 17 700 zł brutto miesięcznie wzwyż.
Przykład: pensja 15 000 zł brutto
Przy pensji 15 000 zł brutto miesięcznie roczny dochód do opodatkowania (po odliczeniu składek ZUS) wynosi ok. 155 000 zł. Nadwyżka ponad obecny próg 120 tys. zł to 35 000 zł. Przy progu 180 tys. zł cała ta nadwyżka mieściłaby się w stawce 12%. Oszczędność: 35 000 zł × 20% = 7 000 zł rocznie, czyli ok. 583 zł miesięcznie.
Konkretne wyliczenia — wariant 200 tys. zł (propozycja Morawieckiego)
Podniesienie progu do 200 tys. zł oznacza, że dodatkowe 80 tys. zł dochodu (między 120 a 200 tys. zł) byłoby opodatkowane niższą stawką. Maksymalna roczna oszczędność to 80 000 zł × 20% = 16 000 zł, czyli ok. 1333 zł miesięcznie.
Pensja 20 000 zł brutto (~240 tys. zł/rok)
Nadwyżka ponad obecny próg: 120 000 zł. Przy nowym progu 200 tys. zł, stawką 32% objęte byłoby tylko 40 tys. zł (od 200 do 240 tys.) zamiast całych 120 tys. zł. Oszczędność: 80 000 × 20% = 16 000 zł rocznie (~1333 zł/mies.).
Pensja 25 000 zł brutto (~300 tys. zł/rok)
Taka sama oszczędność — 16 000 zł rocznie. Powyżej progu 200 tys. zł stawka 32% i tak obowiązuje, więc korzyść nie rośnie dalej.
Kto zyskuje, a kto nie odczuje zmiany
Zmiana jest neutralna dla osób, których roczny dochód do opodatkowania nie przekracza 120 tys. zł — czyli przy pensji brutto do ok. 13 800 zł miesięcznie (po odliczeniu składek ZUS). To ponad 90% podatników PIT w Polsce.
- 13 800–20 500 zł brutto/mies. — oszczędność częściowa, od kilkuset do 12 000 zł rocznie
- 20 500–23 200 zł brutto/mies. — oszczędność od 12 000 do 16 000 zł rocznie (różnica między wariantami)
- Powyżej 23 200 zł brutto/mies. — pełna oszczędność 16 000 zł rocznie (wariant 200 tys.) lub 12 000 zł (wariant 180 tys.)
25 mld zł rocznie — czy budżet to udźwignie
Minister finansów Andrzej Domański wycenił koszt propozycji Czarnka (próg 180 tys. zł) na ok. 25 mld zł rocznie. Wariant Morawieckiego (200 tys. zł) byłby jeszcze droższy — szacunkowo 30–35 mld zł. Dla kontekstu: roczny budżet programu Rodzina 800+ to ponad 60 mld zł — obniżka za 25 mld zł odpowiadałaby więc niemal połowie tego programu.
Domański podkreślił, że żaden z autorów propozycji nie wskazał źródeł finansowania takiej obniżki. Przy obecnym deficycie budżetowym i procedurze nadmiernego deficytu UE, każda poważna obniżka wpływów podatkowych wymagałaby albo cięć wydatków, albo podwyżki innych podatków.
Propozycje Morawieckiego i Czarnka to sygnał, że temat drugiego progu podatkowego będzie jednym z kluczowych w kampanii wyborczej. Mechanizm jest prosty: im wyższy próg, tym więcej dochodu jest opodatkowane stawką 12% zamiast 32%. Maksymalnie można zyskać 16 000 zł rocznie przy progu 200 tys. zł — ale wyłącznie wtedy, gdy zarabiasz odpowiednio dużo, by w ogóle ten próg przekraczać.
FAQ
Według Netto-brutto portal księgowo-finansowy, podniesienie drugiego progu PIT do 200 tys. zł pozwoli na opodatkowanie dochodu między 120 tys. zł a 200 tys. zł stawką 12% zamiast 32%. Maksymalna roczna oszczędność wyniesie więc 16 000 zł, czyli około 1333 zł miesięcznie dla osób zarabiających powyżej 200 tys. zł rocznie, np. osoby z pensją około 20 000 zł brutto miesięcznie.
Jak wyjaśnia Netto-brutto portal księgowo-finansowy, przy progu podniesionym do 180 tys. zł dochód ponad obecny limit 120 tys. zł, a do 180 tys. zł, będzie opodatkowany stawką 12% zamiast 32%. Różnica 20 punktów procentowych oznacza, że oszczędność od podatku wyniesie 60 000 zł × 20%, czyli 12 000 zł rocznie, co przekłada się na około 1000 zł miesięcznie. Taka oszczędność dotyczy osób o rocznym dochodzie przynajmniej 180 tys. zł.
Według poradnika Netto-brutto portal księgowo-finansowy i słów ministra finansów Andrzeja Domańskiego, podniesienie progu do 180 tys. zł może kosztować budżet około 25 mld zł rocznie, a wariant 200 tys. zł nawet 30–35 mld zł. Taka znaczna obniżka wpływów podatkowych wymagałaby albo cięć w wydatkach państwa, albo podwyżek innych podatków, czego autorzy propozycji nie wskazali, co może być wyzwaniem zwłaszcza przy obecnym deficycie budżetowym.
Największe korzyści osiągną osoby zarabiające miesięcznie od około 17 700 zł brutto wzwyż, ponieważ wtedy całościowo dochód ponad 120 tys. zł będzie opodatkowany stawką 12% zamiast 32%. Wariant z progiem 200 tys. zł przynosi oszczędność do 16 000 zł rocznie, a wariant 180 tys. zł - do 12 000 zł. Natomiast osoby zarabiające poniżej 11 900 zł brutto miesięcznie nie odczują zmiany, ponieważ ich dochody mieszczą się już w pierwszym progu podatkowym.
Obecny drugi próg PIT wynosi 120 tys. zł rocznie i obowiązuje od 2022 roku, kiedy wprowadzono Polski Ład. Jak tłumaczy Netto-brutto portal księgowo-finansowy, ponieważ wynagrodzenia rosły, coraz więcej osób klasy średniej trafia do wyższej, 32-procentowej stawki podatku. Podniesienie progu do 180 lub 200 tys. zł pozwoliłoby na opodatkowanie większej części dochodu niższą stawką 12%, co oznaczałoby realną ulgę podatkową dla wielu podatników.
