Prezydent Karol Nawrocki zawetował w środę nowelizację ustawy o podatku od towarów i usług, która miała podnieść VAT do 23 proc. na zawierające sok napoje energetyczne i bezalkoholowe odpowiedniki napojów alkoholowych. W obrocie handlowym zostaje stawka 5 proc., w gastronomii 8 proc. Do budżetu nie wpłynie przez to w 2027 r. prawie 1,3 mld zł, a w całym okresie 2027–2036 — blisko 15,8 mld zł. Decyzję prezydent ogłosił w nagraniu wideo opublikowanym na profilu Kancelarii Prezydenta RP na platformie X.
Jakich napojów dotyczyła podwyżka?
Wyższa stawka miała objąć napoje bezalkoholowe, które zawierają w składzie co najmniej 20 proc. soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego. W ustawie wymieniono cztery grupy:
- napoje bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu powyżej 0,0 proc. i do 0,5 proc.;
- piwo bezalkoholowe o mocy 0,0 proc.;
- inne niż piwo napoje powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji, o mocy 0,0 proc. — np. wino czy cydr;
- napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny, czyli energetyki.
O ile podrożałby energetyk na półce?
Skok z 5 na 23 proc. dotyczy samego podatku doliczanego do ceny netto, więc skutek dla portfela zależy od tego, ile producent i sklep przerzuciliby na klienta. Przy pełnym przełożeniu podwyżki na cenę puszka o cenie netto 5 zł kosztowałaby dziś 5,25 zł brutto, a po zmianie 6,15 zł — o 90 gr drożej. Przy zakupie czterech sztuk tygodniowo to ok. 14,40 zł więcej w miesiącu.
Przelicz netto na brutto przy stawce 5, 8 i 23 proc. →
Dlaczego prezydent zablokował wyższy VAT
Jako powody weta prezydent wskazał skutki gospodarcze podwyżki, wątpliwości co do jej celu oraz brak gwarancji, że wpływy trafią na ochronę zdrowia. Zwrócił uwagę na niespójność rządowych planów: „bo z jednej strony proponuje się podwyżkę akcyzy na alkohol, a z drugiej podwyżkę VAT na produkty, które mogą zastępować napoje alkoholowe. Jak to mieści się w logice działania rządu?”.
Prezydent powołał się też na opinie organizacji reprezentujących rolników i sadowników. Do produkcji napojów z sokiem, których dotyczyła podwyżka, zużywa się 30 tys. ton polskich jabłek i tysiące ton innych owoców. „Wyższy podatek mógłby obniżyć sprzedaż, skłonić producentów do zmiany receptur i zmniejszyć zapotrzebowanie na polskie owoce” — ocenił.
Które podatki prezydent zatrzymał wcześniej
To kolejne weto wobec rządowych planów podatkowych. Wcześniej prezydent zablokował podwyżkę opłaty cukrowej i podatku od wygranych, z których budżet miał mieć 294 mln zł, oraz podwyżkę akcyzy na alkohol (1,8 mld zł planowanych wpływów). Ustawę wprowadzającą podatek od nadzwyczajnych zysków skierował do Trybunału Konstytucyjnego.
We wrześniu minister finansów i gospodarki Andrzej Domański szacował na antenie Radia Zet, że brak podwyżki CIT, akcyzy na papierosy i alkohol oraz VAT na napoje energetyczne może oznaczać 10–15 mld zł mniej w budżecie. — To może się przyczynić do obniżenia oceny wiarygodności kredytowej w naszym kraju — mówił.
Co dalej — akcyza na alkohol w górę od 2027 roku
W sprawie akcyzy na alkohol prezydent zmienił zdanie i tym razem podpisał nowelizację ustawy o podatku akcyzowym. Od 2027 r. stawki wzrosną:
- alkohol etylowy: z 8811 zł do 10 109 zł za hektolitr 100 proc. alkoholu;
- piwo: z 12,04 zł do 13,82 zł za hektolitr na każdy stopień Plato;
- wino i pozostałe napoje fermentowane: z 245 zł do 280,83 zł za hektolitr;
- wyroby pośrednie: z 490 zł do 562,93 zł za hektolitr;
- cydr i perry do 5 proc. alkoholu: z 97 zł do 116,4 zł za hektolitr.
W projekcie budżetu na 2027 r. rząd zakładał, że podwyżka akcyzy na alkohol oraz na wyroby tytoniowe, wyroby nowatorskie, płyn do e-papierosów i saszetki nikotynowe da dodatkowe 5,6 mld zł — podpisana ustawa nie obejmuje jednak wyrobów tytoniowych i nikotynowych. Wpływy z podwyżki trafią do Narodowego Funduszu Zdrowia, czego domagał się prezydent; gwarancję zapisano wprost w ustawie.
FAQ
Według poradnika Netto-brutto portal księgowo-finansowy, podniesienie VAT z 5% do 23% mogłoby zwiększyć cenę puszki napoju energetycznego o około 90 groszy. Przykładowo, przy cenie netto 5 zł, podatek brutto wzrósłby z 5,25 zł do 6,15 zł. Przy zakupie czterech takich napojów tygodniowo, miesięczny koszt dla konsumenta wzrósłby o około 14,40 zł.
Jak wyjaśnia Netto-brutto portal księgowo-finansowy, prezydent powołał się na skutki gospodarcze takiego rozwiązania oraz brak gwarancji, że dodatkowe wpływy trafią na ochronę zdrowia. Zwrócił też uwagę na niekonsekwencję rządu, który jednocześnie podwyższał akcyzę na alkohol, a także na obawy organizacji rolniczych, ponieważ podwyżka mogłaby obniżyć sprzedaż i zmniejszyć zapotrzebowanie na polskie owoce.
Podwyżka VAT do 23% miała dotyczyć napojów bezalkoholowych zawierających co najmniej 20% soku owocowego lub warzywnego, w tym piw bezalkoholowych o mocy do 0,5% alkoholu, innych napojów dealkoholizowanych jak wino czy cydr oraz napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny, czyli popularnych energetyków. Takie dokładne wyliczenie podaje Netto-brutto portal księgowo-finansowy.
Prezydent wcześniej wetał podwyżki m.in. opłaty cukrowej i podatku od wygranych, które miały przynieść 294 mln zł, oraz podwyżkę akcyzy na alkohol z planowanymi wpływami 1,8 mld zł. Brak tych zmian może oznaczać nawet 10–15 mld zł ubytku w budżecie, co według ministra finansów Andrzeja Domańskiego może negatywnie wpłynąć na wiarygodność kredytową kraju.
Od 2027 roku wzrosną stawki akcyzy na alkohol: przykładowo podatek na alkohol etylowy wzrośnie z 8811 zł do 10 109 zł za hektolitr czystego alkoholu, a na piwo z 12,04 zł do 13,82 zł za hektolitr na każdy stopień Plato. Podwyżka obejmie także wino, cydr oraz wyroby pośrednie. Wpływy z tych podwyżek trafią do Narodowego Funduszu Zdrowia, co prezydent wyraził jako warunek podpisania ustawy.





