Inflacja w strefie euro 3,8% — najwyżej od trzech lat. Polska powyżej średniej UE

Ceny w strefie euro rosły we wrześniu 2026 roku najszybciej od dokładnie trzech lat. Ostateczne dane Eurostatu potwierdziły wstępne szacunki: zharmonizowany indeks cen konsumpcyjnych HICP — czyli wskaźnik inflacji liczony we wszystkich krajach Unii tą samą metodą, żeby dało się je porównywać — był o 3,8% wyższy niż rok wcześniej. To wynik wyższy, niż zakładała większość ekonomistów, którzy spodziewali się 3,6%. Głównym winowajcą są ceny energii, napędzane wznowieniem działań zbrojnych na Bliskim Wschodzie.

Z 1,9% w lutym do 3,8% we wrześniu

Skala przyspieszenia robi wrażenie dopiero wtedy, gdy ustawi się odczyty obok siebie. Jeszcze w lutym 2026 roku inflacja HICP w strefie euro wynosiła zaledwie 1,9%, czyli poniżej celu Europejskiego Banku Centralnego. W marcu było to 2,6%, w kwietniu 3,0%, a w maju 3,2% — i już wtedy mówiono o najwyższym poziomie od trzech lat.

Potem nastąpiło krótkie wyhamowanie: 2,8% w czerwcu i 2,9% w lipcu. Sierpień przyniósł powrót do 3,2%, a wrzesień wybił wskaźnik do 3,8%. Ostatni raz tak wysoki odczyt zanotowano we wrześniu 2023 roku.

Dla EBC to problem, bo bank centralny strefy euro ma jedno podstawowe zadanie: utrzymać roczną dynamikę HICP na poziomie 2% w średnim terminie. Wrześniowy wynik przekracza ten cel niemal dwukrotnie.

Energia droższa o 18,9% rok do roku

Za skokiem stoi jedna kategoria. Ceny nośników energii — paliw, prądu, gazu — wzrosły we wrześniu o 4,0% w ujęciu miesięcznym (czyli wobec sierpnia) i o 18,9% w ujęciu rocznym (wobec września 2025 r.). To rekordowa roczna dynamika.

Dla porównania, w sierpniu energia drożała w skali roku o 14,3%, a w lipcu o 10,3%. Wcześniejszy szczyt w 2026 roku przypadał na kwiecień i maj — po 10,8%. Oznacza to, że tempo wzrostu cen energii niemal podwoiło się w ciągu dwóch miesięcy.

Źródłem szoku jest geopolityka. Wznowienie działań zbrojnych na Bliskim Wschodzie przełożyło się bezpośrednio na rynek surowców energetycznych, a stamtąd — z pewnym opóźnieniem — na stacje paliw i rachunki gospodarstw domowych w całej Europie. Europa importuje znaczną część surowców energetycznych, więc konflikt w regionie wydobycia odbija się na cenach niezależnie od tego, jak wygląda sytuacja gospodarcza w poszczególnych krajach.

Reszta koszyka wygląda spokojniej

Poza energią obraz jest znacznie mniej dramatyczny. W ujęciu miesięcznym mocno podrożały towary przemysłowe nieenergetyczne — o 2,1%. Nieprzetworzona żywność, czyli produkty świeże w rodzaju warzyw, owoców czy mięsa, poszła w górę o 1,2% w miesiąc i o 4,0% w skali roku.

Niektóre kategorie wręcz hamowały wzrost wskaźnika:

• Przetworzona żywność, alkohol i tytoń — ceny spadły o 0,3% w ciągu miesiąca, a w skali roku wzrosły o zaledwie 0,4%. To najsłabsza dynamika ze wszystkich agregatów.
• Usługi — najgłębszy miesięczny spadek w całym koszyku, o 0,7%. W ujęciu rocznym usługi wciąż drożeją o 3,2%, ale kierunek zmiany jest korzystny.

To ważne rozróżnienie. Dopóki drożeje głównie energia, mówimy o szoku podażowym — jednorazowym uderzeniu z zewnątrz, które z czasem wypada z rocznych porównań. Gdyby wzrost cen rozlał się na usługi i resztę koszyka, byłby to sygnał, że inflacja zakorzenia się w gospodarce na dłużej.

Europa dwóch prędkości: od 1,0% do 6,5%

W całej Unii Europejskiej roczna inflacja wyniosła we wrześniu 2026 roku również 3,8%, wobec 3,2% w sierpniu. Średnia dynamika miesięczna sięgnęła 0,6%. Rok wcześniej wskaźnik dla całej UE wynosił 2,6%.

Średnia maskuje jednak ogromne różnice między krajami. Najszybciej ceny rosły w Rumunii (6,5%), na Litwie (6,1%) i w Bułgarii (5,6%). Na przeciwnym biegunie znalazła się Szwecja z odczytem 1,0% oraz Węgry i Dania — po 2,1%. Różnica między Rumunią a Szwecją to ponad sześciokrotność.

W ujęciu miesięcznym najmocniej ceny skoczyły we Włoszech (2,1%) i w Grecji (1,9%). Spadki zaraportowały Malta (-0,9%), Cypr (-0,4%) i Francja (-0,3%). Jeśli doliczyć kraje EFTA, czyli Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, najgłębszą deflację miesięczną — a więc spadek cen wobec poprzedniego miesiąca — miała Islandia: -1,0%.

Polska: 4,0% według HICP, 4,1% według CPI

Polska wypada nieco gorzej od unijnej średniej. Roczna inflacja HICP nad Wisłą wyniosła we wrześniu 4,0% przy 3,8% dla całej UE. W ujęciu miesięcznym ceny w Polsce wzrosły o 0,7%, podczas gdy średnia wspólnotowa to 0,6%.

Krajowy wskaźnik CPI — liczony przez GUS według polskiego koszyka zakupów, a nie ujednoliconej metody europejskiej — pokazał za wrzesień 4,1%. Obie miary dają więc zbliżony obraz: Polska jest w górnej połowie unijnej stawki, choć daleko jej do Rumunii czy Litwy.

Mechanizm jest ten sam co w reszcie Europy. Droższa ropa oznacza droższe paliwo na stacjach, a transport jest kosztem wliczonym praktycznie w każdy produkt na półce. Dlatego szok naftowy z Bliskiego Wschodu widać najpierw w rachunkach za tankowanie, a dopiero po kilku miesiącach w cenach towarów, które trzeba było dowieźć.

Czy EBC podniesie stopy?

Najbliższe posiedzenie Europejskiego Banku Centralnego zaplanowano na 28 i 29 października. Rynek nie zakłada jednak, że decyzja o zacieśnieniu polityki pieniężnej — czyli podniesieniu stóp procentowych, a więc kosztu pieniądza w gospodarce — zapadnie już teraz.

„Czy to zapowiedź kolejnych podwyżek? Niekoniecznie. Najbliższe posiedzenie EBC odbędzie się 28 i 29 października, ale rynek spodziewa się kolejnej podwyżki stóp dopiero w grudniu. Wiele zależeć będzie od dalszego rozwoju sytuacji na rynku energii oraz tego, czy wzrost cen zacznie przenosić się na kolejne sektory gospodarki. Presja na zaostrzenie polityki pieniężnej rośnie, ale wciąż nie ma pewności ani co do skali ewentualnych podwyżek, ani terminu ich wprowadzenia” — skomentował Jan Karczewski, dyrektor ds. klientów strategicznych w Michael/Ström Dom Maklerski.

Kluczowe pytanie na najbliższe miesiące brzmi więc nie „jak wysoko jeszcze skoczy energia”, lecz „czy podwyżki zaczną się przenosić na usługi i pozostałe kategorie”. Wrześniowe dane — ze spadkiem cen usług o 0,7% w miesiąc — sugerują, że na razie do tego nie doszło.