Rodzice dzieci między 14. a 18. rokiem życia mają odzyskać prawo do dwóch dni płatnego zwolnienia od pracy w roku kalendarzowym — dziś uprawnienie znika w momencie, gdy dziecko kończy 14 lat. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zaproponowało podniesienie granicy wieku dziecka z 14 do 18 lat, zostawiając roczny wymiar tzw. opieki bez zmian. Projekt 19 października 2026 r. trafił do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji z partnerami społecznymi. Zapowiadany termin wejścia zmian w życie to 2027 rok.
Kogo obejmie nowe uprawnienie?
Dziś z dwóch dni (albo 16 godzin) płatnego zwolnienia od pracy korzystają pracownicy wychowujący dziecko, które nie ukończyło 14 lat. Po zmianie prawo to miałoby obejmować również rodziców dzieci, które nie ukończyły 18 lat. Zyskaliby więc pracownicy, którzy stracili uprawnienie wyłącznie z powodu wieku dziecka — i do tej pory nie mieli jak wziąć płatnego dnia na wizytę u lekarza czy sprawę w szkole nastolatka.
Liczba dzieci nie ma znaczenia dla wymiaru wolnego: pula nie rośnie wraz z kolejnym dzieckiem i po zmianie też nie wzrośnie. Rodzic dwójki czy trójki dzieci ma do dyspozycji te same dwa dni w roku.
Dwa dni to wspólna pula obojga rodziców
To jedna z najczęściej mylonych zasad: dwa dni stanowią wspólną pulę dla obojga pracujących rodziców lub opiekunów. Nie są to dwa dni dla matki i kolejne dwa dla ojca. Całość może wykorzystać jedna osoba albo rodzice mogą podzielić się wolnym — na przykład po jednym dniu.
Jeśli rodzic pracuje u kilku pracodawców, prawo do zwolnienia ustala się odrębnie w każdym stosunku pracy. Niewykorzystana opieka nie przechodzi na kolejny rok — z końcem roku kalendarzowego po prostu przepada.
Dni czy godziny? Decyduje pierwszy wniosek
Zwolnienie można rozliczać także godzinowo i brać je w krótszych odcinkach, np. po dwie godziny. Przy wymiarze 16 godzin daje to nawet osiem krótkich wyjść w ciągu roku — na przykład na odebranie dziecka z gabinetu albo spotkanie w szkole — zamiast dwóch całych dni.
Wybór nie jest jednak dowolny przez cały rok: o tym, czy korzystasz z dni, czy z godzin, decydujesz w pierwszym wniosku złożonym w danym roku kalendarzowym.
Czym opieka różni się od urlopu i zasiłku z ZUS
Opieka nie jest urlopem wypoczynkowym — to odrębne zwolnienie od pracy z własnym, rocznym wymiarem, który nie przechodzi na następny rok. Nie jest też świadczeniem wypłacanym przez ZUS: za dni opieki pracownik otrzymuje wynagrodzenie, a sprawa rozliczana jest w ramach stosunku pracy, bez wniosku do Zakładu i bez zasiłku.
Co dalej — etapy i terminy
Rozszerzenie uprawnienia do 18. roku życia dziecka pozostaje na razie propozycją legislacyjną. Po uzgodnieniach międzyresortowych i konsultacjach z partnerami społecznymi, które ruszyły 19 października 2026 r., projekt musi jeszcze przejść dalszą ścieżkę rządową i parlamentarną. Resort rodziny wskazuje 2027 rok jako termin wejścia przepisów w życie — do tego czasu obowiązuje granica 14 lat.
FAQ
Według poradnika Netto-brutto portal księgowo-finansowy, planowane jest podniesienie wieku dziecka uprawniającego do dwóch dni płatnego zwolnienia od pracy z 14 do 18 lat, przy zachowaniu obecnego wymiaru tych dni. Projekt trafił do konsultacji w październiku 2026 roku, a zmiany mają wejść w życie w 2027 roku. Dzięki temu pracownicy z nastoletnimi dziećmi zyskają możliwość wykorzystania tych dni np. na wizytę lekarską czy sprawy szkolne.
Jak wyjaśnia Netto-brutto portal księgowo-finansowy, dni opieki można rozliczać godzinowo, co daje możliwość wykorzystania do 16 godzin w roku kalendarzowym, np. w ośmiu dwugodzinnych odcinkach. Wybór formy korzystania (dni lub godziny) jest uzależniony od pierwszego wniosku złożonego w danym roku i obowiązuje przez cały rok. To pozwala na elastyczne korzystanie z opieki, np. na krótkie wyjścia na spotkania szkolne czy zabranie dziecka od lekarza.
Według Netto-brutto portal księgowo-finansowy, liczba dzieci nie zmienia wymiaru dni opieki, ponieważ roczna pula dwóch dni jest stała niezależnie od liczby potomstwa. Oznacza to, że rodzic mający jedno, dwoje czy troje dzieci ma do dyspozycji taką samą liczbę dni płatnego zwolnienia od pracy. Przykładowo, rodzina z trójką dzieci nadal ma łącznie tylko dwa dni wolnego na opiekę, co wymaga ich racjonalnego podziału.
Dwa dni płatnego zwolnienia na opiekę stanowią wspólną pulę dla obojga rodziców i mogą być wykorzystane przez jedną osobę lub podzielone między nich, np. po jednym dniu. Nie są to więc osobne uprawnienia dla matki i ojca, jak podkreśla Netto-brutto portal księgowo-finansowy. W sytuacji, gdy rodzice pracują u kilku pracodawców, każdy z nich ma odrębne prawo do opieki w każdym stosunku pracy.
Dni opieki różnią się od urlopu wypoczynkowego tym, że są odrębnym zwolnieniem od pracy z własnym, rocznym wymiarem, który nie przechodzi na kolejny rok. Nie są też świadczeniem wypłacanym przez ZUS — pracownik otrzymuje za nie normalne wynagrodzenie, a rozliczenie odbywa się w ramach stosunku pracy bez wniosków do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dzięki temu dni opieki można wykorzystać na nagłe potrzeby opieki nad dzieckiem bez konieczności ubiegania się o zasiłek.
